Amoy-lupa at bahagyang maanghang ang langkawas kapag bagong pitas. Sa unang tingin, kahawig ito ng luya, ngunit sa mga tagapangalaga ng lupain sa mga komunidad ng katutubo, isa itong sangkap ng alaala at kasaysayan. Sa bawat pagdurog ng ugat, bumabalik ang mga kuwento ng pagluluto, panggagamot at pagprotekta sa kalikasan.
Itinatag ang Lokalpedia bilang isang inisyatiba upang itala, pag-aralan at itaguyod ang paggamit ng mga lokal na sangkap sa pagkain. Sa gitna ng mabilis na globalisasyon ng panlasa, layunin nitong ibalik ang pagkilala sa yamang likas at kaalamang sariling atin.
Para kay John Sherwin Felix, ang tagapagtatag ng Lokalpedia, nais niyang gamitin ang kanyang boses bilang pagbigay ng boses sa mga magsasaka at artista para itaguyod ang kultura ng pagkain.
Sa kanilang mga proyekto, pinagsasama ng Lokalpedia ang agham, kasaysayan at karanasan ng mga lokal na komunidad. Katuwang nila ang mga magsasaka, mangingisda at katutubo sa pagtukoy at dokumentasyon ng mga sangkap na unti-unting nawawala sa merkado.
Sa halip na ituring na “exotic” o pambihira, binibigyang-dignidad nila ang mga sangkap na matagal nang bahagi ng ating pagka-Pilipino.
Isa sa mga natuklasan ng grupo ang muling paggamit ng mga katutubong prutas at gulay tulad ng tabo, popwan, mararing, mabolo, galo, at bago. Sa ilang lugar, matagal na itong ginagamit sa tradisyonal na lutuing Pilipino at bilang bahagi ng kabuhayan ng mga katutubo.
Halimbawa, ang tabo at mararing ay hinihigop sa hilaga at timog ng Palawan bilang pagkain at pagkukunan ng kita, samantalang ang mabolo ay pinipili ng mga Ilokano para sa pag-iingat sa inartem o tradisyonal na pagpi-pickle.
Ang galo at bago naman ay ginagamit bilang pampalasa at pagkaing ulam sa iba’t ibang rehiyon. Ngunit dahil sa impluwensiya ng modernong agrikultura at komersiyalisasyon ng pagkain, marami sa mga ito ang unti-unting napapalitan ng mas karaniwang ani at sangkap.
Sa pagtutulungan ng Lokalpedia at mga lokal na magsasaka, unti-unti itong naibabalik sa mga kusina at sa kamalayan ng mga mamimili.
Higit sa panlasa, tinuturing ng Lokalpedia ang mga sangkap na ito bilang sagisag ng pagkakakilanlan. Kapag nawala ang mga ito, hindi lang lasa ang nawawala kundi bahagi ng kasaysayan at kultura.
Kaya para sa kanila, ang pag-alaga sa mga katutubong sangkap ay bahagi ng mas malawak na laban para sa kalikasan at soberanya sa pagkain.
Sa mga talakayan ng Lokalpedia, binibigyang-diin ang kahalagahan ng paggalang sa kaalamang katutubo. Bago pa man dumating ang mga banyagang sistema ng agrikultura, mayroon nang matatag na tradisyon ng pangangalaga sa lupa at likas na yaman sa mga pamayanang Pilipino.
Sa pagtuturo at pagbabahagi ng mga sangkap, isinasabuhay ng Lokalpedia ang diwa ng pakikinig sa mga taong matagal nang tagapangalaga ng kalikasan.
Kasabay ng ganitong gawain, hinahamon din nila ang sistemang patuloy na nagtataboy sa mga lokal na produkto.
Sa mga pamilihan at restawran, mas pinapaboran pa rin ang mga imported na sangkap kaysa sa mga produktong mula sa sariling lupain. Sa ganitong kalakaran, nalulugi hindi lang ang mga magsasaka kundi pati ang ating identidad bilang bayan.
Ipinapaalala ng Lokalpedia na sa bawat piraso ng inangkat na sangkap, may katumbas na pagkaing lokal na naisantabi.
Kaya mahalaga ang kanilang panawagan na ibalik sa sentro ng usapan ang ang lokal na panlasa. Sa kanilang mga pagsasaliksik at dokumentasyon, hindi lang nila binubuhay ang mga sinaunang paraan ng pagluluto kundi pinalalakas din ang ugnayan ng mamimili at tagapagtanim. Sa pamamagitan ng pagkilala sa pinagmulan ng pagkain, nagiging konkretong anyo ng katarungang panlipunan ang bawat lutong bahay.
Para kay Felix, inaasahan niya na punan ang puwang sa pagkadiskonekta ng mga tao sa kanilang paligid. Mula sa karagatan hanggang sa kalupaan, alam niya sa karanasan na kailangan ng mga Pilipino na makita at matikman ang mga sangkap ng madalas upang pahalagahan ang mga ito.
Sa dulo, nananatiling malinaw ang aral na kanilang isinusulong. Ang lasa ay hindi lang bagay na nararamdaman sa dila. Ito ay alaala, identidad at paninindigan.
Sa bawat pagtikim ng langkawas, sa bawat paggamit ng asin na mula sa sariling dagat, muling nabubuhay ang koneksiyon ng tao sa lupa. Ang pag-aalaga sa katutubong sangkap ay hindi nostalgia kundi rebolusyon laban sa sistemang kumikitil sa kalikasan at kultura.
